SOFIE MULLER

Sint-Niklaas (België) 1974

Opleiding schilderen, beeldhouwen, grafiek (Academie voor Schone Kunsten Anwterpen, Sint-Lucas Gent). Zij is gefascineerd door mutaties en metamorfosen van mannen en vrouwen: een proces van biologische en maatschappelijke transformatie, zoals in de parawetenschappelijke alchemie, dat leidt naar een nieuwe gemuteerde realiteit. Haar werk herinnert aan figuren uit een onheilspellend rariteitenkabinet.

SOLOTENTOONSTELLING SOFIE MULLER
vanaf januari 2008 tot 4 mei 2008

Sofie Muller’s nieuwe werken:
over distorted images en schizofreniteit
door Jan Van Woensel

Het merendeel van het oeuvre van beeldend kunstenaar Sofie Muller lijkt op het op pauze zetten van het moment waarop het ene beeld in een ander overgaat: de cross-fade. Denk bijvoorbeeld aan een dialoog tussen twee personages in een film, waarop d.m.v. editing en montage het ene gezicht in het andere vervaagd. Zoals enkele titels van vroegere en recente kunstwerken aantonen, concentreren dergelijke dubbelbeelden zich voor de kunstenaar ergens tussen beide sexen waardoor in haar werk een rechtstreekse gelijkenis ontstaat met de verschijning van de shemale. De shemale is een zo goed als perfect uitziende aantrekkelijke vrouw met mannelijke genitaliën; een man dus. Misschien is deze hij/zij-verwarring wel een perfecte vorm van morphing: het in elkaar versmelten van twee verschillende zijn’s. Want het is op dat niveau dat we de kunstwerken van Muller moeten begrijpen. Het is namenlijk niet voldoende te spreken over een toevallig, temporeel in en uit faden van twee afzonderlijke beelden of verschillende sexen. Die beelden zijn één geworden, hun overlappen is permanent en hun individuele oorsprong is simultaan (en dus niet langer individueel). Deze werken manifesteren zich niet louter ergens aan de oppervlakte van het menselijk lichaam, maar snijden dieper in zowel de psychologische gesteldheid als de fysieke verschijning van de hedendaagse mens. Als ik bijvoorbeeld denk aan unisex in de mode, dan denk ik spontaan aan het generische maar ook aan schizofreniteit. Die generische mens leeft in een generische stad zoals Rem Koolhaas die visionair omschrijft als de stad van de nabije toekomst. En doordat wij ons daar en masse dezelfde lifestyle adapteren, worden wij al snel een op elkaar gelijkende mens. Die mens is in wezen schizofreen omdat hij zich nog iets herinnert; hij herinnert zich ‘het verschil’. Maar in zo’n generisch wordende maatschappij is dat verschil wazig of blurry zoals de cross-fade. Onze hedendaagse schizofreniteit vormt de oorzaak van nog een ander actueel fenomeen: het zappen, met een gefragmenteerd observatie vermogen tot gevolg. Via alle mogelijke, beschikbare kanalen trachten wij ons nieuwe identiteiten eigen te maken om onze eigen identiteit te vervolledigen; eindeloos zappend en zoekend naar het verschil? Maar hoe herkennen wij dat verschil nog?

Indien deze denk constructie van toepassing mag zijn op het werk van Sofie Muller, dan zijn wij gekomen tot een duidelijke maatschappijkritiek die zich schuilhoudt onder het visueel poëtische karakter van deze kunstwerken. Muller’s sculpturen, tekeningen en fotomanipulaties bazeren zich ongetwijfeld op een eerder sensitieve symbiose van de sexen, maar insinueren ook hun schizofrene attitude door continu heen en weer te bewegen (zappen) tussen beide, met een ultieme verstarring als gevolg. En inderdaad: verschillende portretten en bustes uit Muller’s nieuwe reeks kunstwerken kijken ons op apatische wijze aan, terwijl een in grauwe tinten geschilderde huid als een maskerade over hun geboetseerde gelaat valt. Deze huid is generisch en a-sexueel. Maar ook het lichaam van deze wezens is blootgesteld aan die schizofrene transformatie van de sexen. Verschillende feminiene ‘body parts’ worden als compacte, levensloze objecten weergegeven, terwijl andere sculpturen een actiever proces van transitie suggereren. Hierbij valt het in eerste instantie op dat het hoofdzakelijk antropomorfe karakter van Muller’s kunstwerken, stilaan een cross-fade beweging maakt naar het amorfe; een ondefinieerbare vormeloze vorm. Met het lichaam dat zich transformeert in een soort blob-achtig wezen, lijken we even vluchtig te zappen langs science-fiction. Die blob, of zo’n cocon-achtige vorm is in wezen waar Sofie Muller in haar beeldend onderzoek naartoe streeft. De ultieme symbiose ligt namelijk in de abstractie van het gelaat, het lichaam en de sexe. En met dat abstract zijn, met dat vorm zijn, is alles ooit begonnen.

Jan Van Woensel
Antwerpen, Juli - Augustus 2006

collectie collages en assemblages >

Sofie Muller - collage

Sofie Muller - collage